Luc Reusken loopt al heel wat jaren mee in het Eindhovense duurzaamheidsnetwerk. Al sinds 2016 is hij ambassadeur van The Natural Step. In de afgelopen 10 jaar heeft hij van dichtbij meegemaakt hoe het gesprek over duurzaamheid veranderde. Waar het bij organisaties in die begintijd vooral draaide om energie, is het onderwerp steeds breder geworden. Ook Luc zelf heeft die ontwikkeling meegemaakt, vanuit verschillende rollen bij woningcorporaties, advies- en toezichtraden, altijd op het snijvlak van vastgoedonderhoud en bewoner. Momenteel werkt Luc als Adviseur Sociaal Domein bij elk®. Wat als een rode draad door zijn werk loopt, is verbinden. Mensen en organisaties bij elkaar brengen en kijken waar ze elkaar kunnen versterken. Hoe kijkt Luc terug op de afgelopen 10 jaar?
The Natural Step keek vanaf het begin al breder naar duurzaamheid dan alleen naar energie. De definitie die Luc zelf aanhaalt, vat dat voor hem mooi samen: het garanderen van kwaliteit van leven binnen de grenzen van de aarde op langere termijn. Dat gaat heel breed, zegt hij. In het werkveld zag hij de aandacht verschuiven van energie, naar materialen, naar klimaatadaptatie – biodiversiteit en inmiddels steeds meer naar de mens.
De aandacht voor mensen en hun leefomgeving had hij al veel langer. Al in de jaren negentig, toen Luc bij Woonstichting HHvL (nu Woonbedrijf) werkte, voerde hij samen met Erik Vos jaarlijks zo’n veertig gesprekken met bewonerscommissies op buurt- en complexniveau. Hij wist dus goed wat erin buurten en bij bewoners speelde. Alleen zag hij dat toen nog niet als onderdeel van duurzaamheid. Het was heel erg energiegericht. Inmiddels kijkt hij daar anders naar. Hoe mensen wonen en leven hoort voor hem nadrukkelijk bij de vraag wat duurzaamheid betekent.
Neem de samenwerking met woningcorporaties. Daar spelen de vier thema’s betaalbaarheid, beschikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Als marktpartij kun je daar met je eigen kennis en oplossingen op aansluiten, maar volgens Luc begint het ergens anders: luisteren naar wat er bij de ander speelt. Kun je iets bijdragen aan de vraag die er ligt? Daarmee komt ook de leefwereld van bewoners en huurders nadrukkelijker in beeld. Wat hebben mensen nodig om prettig te wonen en te leven? En hoe kunnen corporaties, marktpartijen en andere organisaties daar vanuit hun eigen rol aan bijdragen? Het is een andere manier van kijken naar verduurzaming. Niet alleen vanuit wat er technisch mogelijk is, maar juist vanuit wat er in de praktijk nodig is.
Juist daar komt de verbindende rol van Luc naar voren. Hij beweegt tussen verschillende werelden: woningcorporaties, het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en kunst en cultuur. Ik wil die bubbels verbinden en doorbreken, zegt hij. Iedere wereld heeft zijn eigen kennis, ervaring en manier van werken. Juist door die bij elkaar te brengen, kunnen partijen elkaar versterken. Volgens Luc is dat steeds belangrijker. Vroeger was de wereld 2-dimensionaal, kon je dingen alleen, maar tegenwoordig is de wereld 4-dimensionaal en kan je het niet meer alleen. Je moet het allemaal samen doen. Je moet elkaar versterken. De opgaven zijn daarvoor simpelweg te groot om vanuit één organisatie of één sector op te lossen. Zijn ervaring in het sociaal domein helpt hem daarbij. Luc zat acht jaar in de Adviesraad Sociaal Domein Helmond en kent het speelveld en de manier waarop partijen daar werken. Hij ziet veel goede initiatieven, maar ook dat die elkaar niet altijd vanzelf vinden.
Samenwerken is belangrijk voor de volgende stap in verduurzaming
De duurzaamheidstransitie wordt volgens Luc van een technische transitie steeds meer een sociale transitie. Veel is technisch al mogelijk, maar dat betekent niet dat iedereen ook de ruimte heeft om mee te gaan. Niet iedereen kan verduurzaming betalen of heeft daar, bijvoorbeeld door geldzorgen, de mentale ruimte voor. Als het een uitdaging is om het einde van de maand financieel te halen, staat verduurzaming niet bovenaan het lijstje. Je moet luisteren naar de behoeften en problemen van mensen en hen daarin ontmoeten.
Daarbij hoeft een marktpartij niet op de stoel van een woningcorporatie te gaan zitten. Wel kunnen bedrijven vanuit hun eigen rol bijdragen aan sociale duurzaamheid. Bij elk® gebeurt dat bijvoorbeeld door bewonersinitiatieven te stimuleren, die vanuit bewoners zelf komen. Vanuit ‘elk® in de buurt’ zijn de afgelopen zes jaar 50 initiatieven ondersteund met kennis, vakmanschap, materiaal en/of transport. Ook probeert Luc bijeenkomsten en evenementen op een duurzame manier te organiseren, vanuit de gedachte dat voor elke beslissing die je neemt er een duurzaam alternatief is. Zo kun je vanuit je eigen rol op zoek gaan naar hoe je kunt bijdragen.
De verbindende inzichten van Luc
1. Zoek bewust andere perspectieven op
Je leert het meest als je buiten je eigen bubbel kijkt. Bijvoorbeeld door bijeenkomsten te bezoeken waar je andere perspectieven hoort.
2. Begin bij de ander, niet bij je eigen oplossing
Een oplossing heeft pas waarde als die aansluit bij wat een ander nodig heeft. En de oplossing met de beste score is niet altijd de beste oplossing.
3. Blijf jezelf en anderen kritische vragen stellen
Ook binnen je eigen werk en organisatie kun je keuzes maken die bijdragen aan kwaliteit van leven. De professional onderscheidt zich in de grijze gebieden. Wat is, met de kennis van nu, de logische keuze? Welk duurzaam alternatief is er?