Stel je voor dat.. Hoe Hurks stopte met reactief zijn en de toekomst ging ontwerpen
“Wat als je niet alleen voldoet aan duurzaamheidseisen, maar ook zelf bepaalt waar je naartoe wilt?“
Dat was de vraag die Hurks zichzelf stelde. Vanuit woningcorporaties en gemeenten kwamen steeds vaker vragen over duurzaamheid. Het bedrijf kon daarop blijven reageren – project voor project, eis voor eis. Maar steeds vaker ontstond het besef dat naast de uitdaging van vandaag, ook richting moest worden gegeven aan de toekomst.
De toenemende aandacht voor duurzaamheid bij opdrachtgevers vormde niet het eindpunt van het gesprek, maar juist het begin. Naast het beantwoorden van de vragen van vandaag, begon Hurks zich af te vragen wat er morgen nodig zou zijn. Hoe ziet bouwen eruit als het écht duurzaam is? En welke keuzes moeten we vandaag maken om daar te komen?
Een belangrijk kantelpunt kwam tijdens een bezoek aan de Dutch Design Week. Daar zag het team The Exploded View: een huis waarin biobased materialen, circulariteit en gezond wonen geen toekomstvisie meer waren, maar tastbare realiteit. Plotseling werd duidelijk dat duurzaam bouwen geen verre stip aan de horizon is. Het kan nu.
“We beseften dat we niet hoefden te wachten op nieuwe regelgeving of een veranderende markt. De mogelijkheden waren er al. De echte vraag was: durven we zelf richting te kiezen, en kunnen we laten zien welke impact dat oplevert?”
– Ellen van Genechten Hurks
Backcasting in de praktijk
Terug op kantoor verlegde Hurks de aandacht van wat haalbaar was naar wat wenselijk was. Dat leidde tot één fundamentele vraag:
“Stel je voor dat ons bestaande concept Da Vinci volledig duurzaam zou zijn. Hoe zou dat eruitzien?”
Er lag geen blauwdruk. Er was geen nieuwe wetgeving of klantvraag die hen die richting op stuurde. Het begon met verbeeldingskracht.
Vanuit dat toekomstbeeld redeneerde Hurks terug naar het heden. Deze aanpak, ook wel backcasting genoemd, maakt zichtbaar welke stappen nodig zijn om een gewenste toekomst werkelijkheid te maken. In plaats van beperkingen als vertrekpunt te nemen, begin je bij de wereld die je wilt creëren.
Zo ontstond Da Vinci Green:
Een flexibele bibliotheek van biobased, gerecyclede en herbruikbare bouwstenen. Ontworpen voor vandaag, maar passend binnen de duurzame bouwpraktijk van morgen.
De aanpak bleek aan te slaan. Inmiddels zijn de eerste woningen gerealiseerd met het concept. Daarnaast won Hurks samen met woningcorporatie Trudo de Brabantse Stijlprijs voor het project Mainelaan, een erkenning voor een ontwikkeling waarin duurzaamheid, architectuur en maatschappelijke meerwaarde samenkomen.
Maar misschien nog belangrijker: Da Vinci Green bracht een nieuw inzicht. Duurzaamheid stopt niet bij het gebouw. De vraag werd daardoor groter. Niet alleen: hoe bouwen we duurzame woningen? Maar ook: hoe dragen we bij aan sterke, gezonde en toekomstbestendige buurten?
“We hopen dat er nog veel Da Vinci Green woningen worden gebouwd” – Yolanda van der Zanden Trudo
De volgende bold step: Buurtbouwers
Terwijl Hurks bouwstenen toevoegde voor renovatie en onderhoud, groeide het besef dat juist daar de volgende kans lag. Wie zich bezighoudt met renovatie en onderhoud werkt niet alleen aan gebouwen. Je komt achter voordeuren, leert bewoners kennen en ziet van dichtbij wat er speelt in een wijk. Je bent aanwezig in het dagelijks leven van mensen. En juist daarin zit de échte kans..
“De vraag is niet alleen wat en hoe we bouwen. De echte vraag is: welke toekomst willen we creëren in deze wijk, en hoe zorgen we dat we daar al vroeg samen het gesprek over voeren?” – Ellen van Genechten Hurks
Die vraag markeert een fundamentele verschuiving in hoe Hurks naar haar rol kijkt. Niet langer als een partij die reageert op een bouw- of renovatieopgave, maar als een langetermijnpartner die samen met bewoners, corporaties, gemeenten en andere partijen werkt aan de toekomst van een buurt.
Vanuit die gedachte ontstond BuurtBouwers: de integrale wijkaanpak van Hurks. Hierin komen nieuwbouw, renovatie, onderhoud, verdichting, participatie en data samen in één doorlopende aanpak. Het uitgangspunt is dat een wijk meer is dan een verzameling gebouwen. Het is een ecosysteem waarin sociale, ruimtelijke, ecologische en financiële factoren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. BuurtBouwers is daarom niet alleen een concept, maar vooral een manier van kijken, denken en samenwerken, waarbij de volledige wijk centraal staat en keuzes worden gemaakt die waarde toevoegen voor bewoners, nu én in de toekomst.
Een renovatiemoment wordt daarmee meer dan een technische ingreep. Het wordt een kans om verschillende maatschappelijke opgaven met elkaar te verbinden. Om tegelijkertijd te werken aan duurzaamheid, gezondheid, veiligheid, vergroening, sociale verbinding en leefbaarheid.
Wat afzonderlijk kleine stappen lijken, kunnen als onderdeel van één integrale aanpak grote impact hebben op de kwaliteit van leven in een wijk.
De keuzes die vandaag in een wijk worden gemaakt, werken vaak tientallen jaren door. En een wijk is meer dan een verzameling woningen. Het is een samenhangend systeem van mensen, gebouwen, groen, mobiliteit en sociale verbinding.
Integraal als de enige logische weg
Wie duurzaamheid serieus neemt, kan die onderdelen niet los van elkaar bekijken.
Voor Hurks werd steeds duidelijker dat duurzame impact niet ontstaat door één gebouw te verduurzamen, maar door het geheel te versterken. Daarom doet het bedrijf drie dingen anders.
Allereerst schuift het eerder aan tafel. Niet wachten tot plannen zijn uitgewerkt, maar al in de initiatief- en planfase het gesprek voeren met woningcorporaties, gemeenten, maatschappelijke organisaties én bewoners. Juist aan het begin worden immers de keuzes gemaakt die de grootste invloed hebben op de toekomst van een wijk.
Daarnaast kijkt Hurks verder dan het gebouw. Waar Da Vinci Green zich richt op materialen, energie en groen, voegt BuurtBouwers een vierde dimensie toe: kwaliteit van leven. Daarmee verschuift de focus van duurzame gebouwen naar duurzame leefomgevingen, in lijn met onder andere de ambities van het Duurzaamheidspact Eindhoven.
Tot slot blijft Hurks aanwezig na oplevering. Duurzame verandering vraagt continuïteit. Door actief betrokken te blijven ontstaan op natuurlijke momenten – zoals onderhoud, renovatie of verduurzaming – nieuwe kansen om samen met bewoners en partners verder te bouwen aan de wijk.
Het kompas: The Natural Step
Zo’n ambitieuze koers uitzetten lukt alleen als je weet waar je naartoe wilt. En als iedereen dezelfde richting op kijkt. Want een integrale aanpak vraagt om meer dan goede intenties. Het vraagt om een gedeeld begrip van wat duurzaamheid eigenlijk betekent.
In Eindhoven kreeg dat vorm in een groeiende samenwerking tussen woningcorporaties, gemeenten en andere partners. Wat begon met gezamenlijke strategische afspraken groeide uit tot het Duurzaamheidspact Eindhoven, waarin energie, materialen, de natuurlijke stad en kwaliteit van leven centraal staan.
The Natural Step heeft veel van deze organisaties – individueel én collectief – begeleid in het ontwikkelen van die gezamenlijke koers. Niet als verplicht framework, maar als een gemeenschappelijke taal. Een manier om voorbij losse maatregelen te kijken en samen te bepalen wat daadwerkelijk bijdraagt aan een duurzame toekomst.
Doordat steeds meer organisaties vanuit dezelfde principes zijn gaan werken, ontstond een vruchtbare voedingsbodem voor verandering. Een gedeeld vertrekpunt waarop nieuwe initiatieven kunnen voortbouwen en elkaar kunnen versterken.
“The Natural Step gaf ons niet zozeer de antwoorden, maar wel een gezamenlijk kompas. Daardoor konden we sneller van ambitie naar actie.” – Ellen van Genechten
Ook voor Hurks bleek die gedeelde taal van grote waarde. De principes van The Natural Step hielpen om scherpe keuzes te maken, een helder toekomstbeeld te ontwikkelen en vanuit dat perspectief terug te redeneren naar de acties van vandaag.
Maar misschien nog belangrijker: het maakte het gesprek met corporaties, gemeenten en andere partners eenvoudiger. Minder discussie over definities. Meer focus op de vraag die er echt toe doet:
Welke toekomst willen we samen creëren, en welke stappen zetten we vandaag om daar te komen?
Wat andere duurzaamheidsmanagers hiervan kunnen leren
Zet verbeeldingskracht en backcasting in
Het verhaal van Hurks is geen verhaal over één groot masterplan dat van de ene op de andere dag werkelijkheid werd. Het begon met één vraag:
Stel je voor dat…
Stel je voor dat duurzaam bouwen de norm is.
Stel je voor dat je niet alleen woningen oplevert, maar ook bijdraagt aan toekomstbestendige buurten.
Stel je voor dat je niet reageert op verandering, maar haar helpt vormgeven.
Daarin schuilt misschien wel de belangrijkste les. Verbeeldingskracht is geen zachte vaardigheid, maar een strategisch instrument. Door vanuit een gewenste toekomst terug te redeneren, ontstaat ruimte om los te komen van de dagelijkse waan van haalbaarheid, urgentie en bestaande beperkingen.
Integraal denken begint veel eerder dan vaak wordt gedacht.
Niet bij het ontwerp of de uitvoering, maar bij het gesprek. De vraag is niet alleen wat er gebouwd moet worden, maar welke toekomst een wijk nodig heeft en wie daarvoor samen verantwoordelijkheid neemt.
Het verhaal van Hurks laat ook zien dat de impact van een organisatie vaak groter is dan haar formele opdracht. Juist de positie die je al hebt, kan een hefboom zijn voor bredere maatschappelijke waarde.
Het eindigt niet bij oplevering
En misschien is de belangrijkste les wel dat duurzame impact niet eindigt bij oplevering. Werkelijke verandering ontstaat door langdurig aanwezig te blijven, relaties op te bouwen en kansen te benutten wanneer ze zich voordoen.
Met BuurtBouwers laat Hurks zien hoe je dat kunt organiseren.
Het is een ABCD’tje: van ambitie naar doen.
Iedere transitie begint met dezelfde vraag: Stel je voor dat…
En vervolgens met de bereidheid om die toekomst stap voor stap werkelijkheid te maken!
