Dat was de vraag die Hurks zichzelf stelde. Vanuit woningcorporaties en gemeenten kwamen steeds vaker vragen over duurzaamheid. Het bedrijf kon daarop blijven reageren – project voor project, eis voor eis. Maar steeds vaker ontstond het besef dat naast de uitdaging van vandaag,  ook richting moest worden gegeven aan de toekomst.

De toenemende aandacht voor duurzaamheid bij opdrachtgevers vormde niet het eindpunt van het gesprek, maar juist het begin. Naast het beantwoorden van de vragen van vandaag, begon Hurks zich af te vragen wat er morgen nodig zou zijn. Hoe ziet bouwen eruit als het écht duurzaam is? En welke keuzes moeten we vandaag maken om daar te komen?

Een belangrijk kantelpunt kwam tijdens een bezoek aan de Dutch Design Week. Daar zag het team The Exploded View: een huis waarin biobased materialen, circulariteit en gezond wonen geen toekomstvisie meer waren, maar tastbare realiteit. Plotseling werd duidelijk dat duurzaam bouwen geen verre stip aan de horizon is. Het kan nu.

Backcasting in de praktijk

Terug op kantoor verlegde Hurks de aandacht van wat haalbaar was naar wat wenselijk was. Dat leidde tot één fundamentele vraag:

“Stel je voor dat ons bestaande concept Da Vinci volledig duurzaam zou zijn. Hoe zou dat eruitzien?”

Er lag geen blauwdruk. Er was geen nieuwe wetgeving of klantvraag die hen die richting op stuurde. Het begon met verbeeldingskracht.

Vanuit dat toekomstbeeld redeneerde Hurks terug naar het heden. Deze aanpak, ook wel backcasting genoemd, maakt zichtbaar welke stappen nodig zijn om een gewenste toekomst werkelijkheid te maken. In plaats van beperkingen als vertrekpunt te nemen, begin je bij de wereld die je wilt creëren.

Zo ontstond Da Vinci Green:
Een flexibele bibliotheek van biobased, gerecyclede en herbruikbare bouwstenen. Ontworpen voor vandaag, maar passend binnen de duurzame bouwpraktijk van morgen.

De aanpak bleek aan te slaan. Inmiddels zijn de eerste woningen gerealiseerd met het concept. Daarnaast won Hurks samen met woningcorporatie Trudo de Brabantse Stijlprijs voor het project Mainelaan, een erkenning voor een ontwikkeling waarin duurzaamheid, architectuur en maatschappelijke meerwaarde samenkomen.

Maar misschien nog belangrijker: Da Vinci Green bracht een nieuw inzicht. Duurzaamheid stopt niet bij het gebouw. De vraag werd daardoor groter. Niet alleen: hoe bouwen we duurzame woningen? Maar ook: hoe dragen we bij aan sterke, gezonde en toekomstbestendige buurten?

“We hopen dat er nog veel Da Vinci Green woningen worden gebouwd” – Yolanda van der Zanden Trudo

De volgende bold step: Buurtbouwers

Terwijl Hurks bouwstenen toevoegde voor renovatie en onderhoud, groeide het besef dat juist daar de volgende kans lag. Wie zich bezighoudt met renovatie en onderhoud werkt niet alleen aan gebouwen. Je komt achter voordeuren, leert bewoners kennen en ziet van dichtbij wat er speelt in een wijk. Je bent aanwezig in het dagelijks leven van mensen. En juist daarin zit de échte kans..

“De vraag is niet alleen wat en hoe we bouwen. De echte vraag is: welke toekomst willen we creëren in deze wijk, en hoe zorgen we dat we daar al vroeg samen het gesprek over voeren?” – Ellen van Genechten Hurks

Die vraag markeert een fundamentele verschuiving in hoe Hurks naar haar rol kijkt. Niet langer als een partij die reageert op een bouw- of renovatieopgave, maar als een langetermijnpartner die samen met bewoners, corporaties, gemeenten en andere partijen werkt aan de toekomst van een buurt.

Vanuit die gedachte ontstond BuurtBouwers: de integrale wijkaanpak van Hurks. Hierin komen nieuwbouw, renovatie, onderhoud, verdichting, participatie en data samen in één doorlopende aanpak. Het uitgangspunt is dat een wijk meer is dan een verzameling gebouwen. Het is een ecosysteem waarin sociale, ruimtelijke, ecologische en financiële factoren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. BuurtBouwers is daarom niet alleen een concept, maar vooral een manier van kijken, denken en samenwerken, waarbij de volledige wijk centraal staat en keuzes worden gemaakt die waarde toevoegen voor bewoners, nu én in de toekomst.

Een renovatiemoment wordt daarmee meer dan een technische ingreep. Het wordt een kans om verschillende maatschappelijke opgaven met elkaar te verbinden. Om tegelijkertijd te werken aan duurzaamheid, gezondheid, veiligheid, vergroening, sociale verbinding en leefbaarheid.

Wat afzonderlijk kleine stappen lijken, kunnen als onderdeel van één integrale aanpak grote impact hebben op de kwaliteit van leven in een wijk.

De keuzes die vandaag in een wijk worden gemaakt, werken vaak tientallen jaren door. En een wijk is meer dan een verzameling woningen. Het is een samenhangend systeem van mensen, gebouwen, groen, mobiliteit en sociale verbinding.

Integraal als de enige logische weg

Wie duurzaamheid serieus neemt, kan die onderdelen niet los van elkaar bekijken.

Voor Hurks werd steeds duidelijker dat duurzame impact niet ontstaat door één gebouw te verduurzamen, maar door het geheel te versterken. Daarom doet het bedrijf drie dingen anders.

Allereerst schuift het eerder aan tafel. Niet wachten tot plannen zijn uitgewerkt, maar al in de initiatief- en planfase het gesprek voeren met woningcorporaties, gemeenten, maatschappelijke organisaties én bewoners. Juist aan het begin worden immers de keuzes gemaakt die de grootste invloed hebben op de toekomst van een wijk.

Daarnaast kijkt Hurks verder dan het gebouw. Waar Da Vinci Green zich richt op materialen, energie en groen, voegt BuurtBouwers een vierde dimensie toe: kwaliteit van leven. Daarmee verschuift de focus van duurzame gebouwen naar duurzame leefomgevingen, in lijn met onder andere de ambities van het Duurzaamheidspact Eindhoven.

Tot slot blijft Hurks aanwezig na oplevering. Duurzame verandering vraagt continuïteit. Door actief betrokken te blijven ontstaan op natuurlijke momenten – zoals onderhoud, renovatie of verduurzaming – nieuwe kansen om samen met bewoners en partners verder te bouwen aan de wijk.

Het kompas: The Natural Step

Zo’n ambitieuze koers uitzetten lukt alleen als je weet waar je naartoe wilt. En als iedereen dezelfde richting op kijkt. Want een integrale aanpak vraagt om meer dan goede intenties. Het vraagt om een gedeeld begrip van wat duurzaamheid eigenlijk betekent.

In Eindhoven kreeg dat vorm in een groeiende samenwerking tussen woningcorporaties, gemeenten en andere partners. Wat begon met gezamenlijke strategische afspraken groeide uit tot het Duurzaamheidspact Eindhoven, waarin energie, materialen, de natuurlijke stad en kwaliteit van leven centraal staan.

The Natural Step heeft veel van deze organisaties – individueel én collectief – begeleid in het ontwikkelen van die gezamenlijke koers. Niet als verplicht framework, maar als een gemeenschappelijke taal. Een manier om voorbij losse maatregelen te kijken en samen te bepalen wat daadwerkelijk bijdraagt aan een duurzame toekomst.

Doordat steeds meer organisaties vanuit dezelfde principes zijn gaan werken, ontstond een vruchtbare voedingsbodem voor verandering. Een gedeeld vertrekpunt waarop nieuwe initiatieven kunnen voortbouwen en elkaar kunnen versterken.

Ook voor Hurks bleek die gedeelde taal van grote waarde. De principes van The Natural Step hielpen om scherpe keuzes te maken, een helder toekomstbeeld te ontwikkelen en vanuit dat perspectief terug te redeneren naar de acties van vandaag.

Maar misschien nog belangrijker: het maakte het gesprek met corporaties, gemeenten en andere partners eenvoudiger. Minder discussie over definities. Meer focus op de vraag die er echt toe doet:

Welke toekomst willen we samen creëren, en welke stappen zetten we vandaag om daar te komen?

Wat andere duurzaamheidsmanagers hiervan kunnen leren

Zet verbeeldingskracht en backcasting in
Het verhaal van Hurks is geen verhaal over één groot masterplan dat van de ene op de andere dag werkelijkheid werd. Het begon met één vraag:

Stel je voor dat…

Stel je voor dat duurzaam bouwen de norm is.

Stel je voor dat je niet alleen woningen oplevert, maar ook bijdraagt aan toekomstbestendige buurten.

Stel je voor dat je niet reageert op verandering, maar haar helpt vormgeven.

Daarin schuilt misschien wel de belangrijkste les. Verbeeldingskracht is geen zachte vaardigheid, maar een strategisch instrument. Door vanuit een gewenste toekomst terug te redeneren, ontstaat ruimte om los te komen van de dagelijkse waan van haalbaarheid, urgentie en bestaande beperkingen.

Integraal denken begint veel eerder dan vaak wordt gedacht.
Niet bij het ontwerp of de uitvoering, maar bij het gesprek. De vraag is niet alleen wat er gebouwd moet worden, maar welke toekomst een wijk nodig heeft en wie daarvoor samen verantwoordelijkheid neemt.

Het verhaal van Hurks laat ook zien dat de impact van een organisatie vaak groter is dan haar formele opdracht. Juist de positie die je al hebt, kan een hefboom zijn voor bredere maatschappelijke waarde.

Het eindigt niet bij oplevering
En misschien is de belangrijkste les wel dat duurzame impact niet eindigt bij oplevering. Werkelijke verandering ontstaat door langdurig aanwezig te blijven, relaties op te bouwen en kansen te benutten wanneer ze zich voordoen.

Met BuurtBouwers laat Hurks zien hoe je dat kunt organiseren.

Het is een ABCD’tje: van ambitie naar doen.

Iedere transitie begint met dezelfde vraag: Stel je voor dat…
En vervolgens met de bereidheid om die toekomst stap voor stap werkelijkheid te maken!

Het bericht Van Da Vinci Green naar Buurtbouwers verscheen eerst op The Natural Step.

Hoe een duurzame ambitie doorwerkt in het dagelijks werk

Je hebt een prachtig koersplan. Een inspirerende dag achter de rug, vol energie en goede voornemens. En dan, een week later, is iedereen weer opgeslokt door de waan van de dag. Herkenbaar?

Dit artikel gaat over de vraag die dáárna telt: hoe zorg je dat een mooie ambitie geen poster aan de muur blijft, maar gaat leven in het dagelijks werk? Ik neem je mee in hoe je een integrale koers laat landen én volhoudbaar maakt, aan de hand van een corporatie die laat zien dat het kan: Woonveste.

In een ander artikel op liet Suzanne zien wáárom we de wereld niet langer in losse pijlers kunnen opdelen: betaalbaarheid, beschikbaarheid en duurzaamheid zijn geen concurrerende belangen, maar eigenschappen van hetzelfde systeem. Dat inzicht is de basis. Dit stuk gaat over de stap die daarop volgt, want zien dát alles samenhangt is één ding, een hele organisatie zó laten werken, dag in dag uit, is iets heel anders.

Het bewijs ligt er al

Misschien is dat wel het mooiste aan het verhaal van Woonveste: ze hoeven niet te geloven dát het kan. Ze hebben het al gedaan.

Rond 2000 kochten ze samen met de gemeente Heusden een groot stuk voormalige landbouwgrond met een woonvisie die toen ronduit gedurfd was. Gasloos wonen. Warmtepompen. Nul-op-de-meter. Klimaat, groen en natuur als uitgangspunt, en sociale verbinding als basis. Het werd de allereerste gasloze wijk van Brabant, en één van de eerste van heel Nederland.

Wat toen revolutionair was, is nu vanzelfsprekend. Maar dat ging niet vanzelf. Het vroeg lef om te kiezen voor iets wat nog niemand deed. Verbinding om partners, bewoners en collega’s mee te krijgen. En volhouden, vasthouden aan de koers, ook als het spannend werd.

Vandaag is Geerpark een groene wijk met binnentuinen waar kinderen in de natuur spelen, een bosbessen- en apothekerstuin waar bewoners zelf eigenaar van zijn, en buurthuis Morgenland als plek om elkaar te treffen. Huur- en koopwoningen zijn kwalitatief gelijkwaardig en volledig elektrisch. Een waterslinger, groene structuren en natuurlijke materialen vertellen het verhaal van een wijk die is ontworpen vanuit samenhang.

Toen we tijdens een dag met alle collega’s terugkeken naar Geerpark. Mét de bril van het nieuwe koersplan Thuiskomen gebeurde er iets moois. Mensen zagen het ineens: lef, in verbinding en duurzaam, de drie kernwaarden van de koers, zaten hier eigenlijk allang in. De koers was geen nieuw kunstje dat van bovenaf werd opgelegd. Het was een naam geven aan wie Woonveste in de kern al is.

Dat is een krachtig vertrekpunt. Want een ambitie die voortkomt uit je eigen DNA hoef je niet op te leggen. Die kun je herkennen, voeden en versterken.

Van hoogtepunt naar dagelijks werk

En precies daar ligt de uitdaging. Geerpark is prachtig. Een verhaal waar je met trots naar terugwijst, terwijl het werk van vandaag gewoon doorgaat zoals het altijd ging. Datzelfde geldt voor een inspirerende koersplandag: de energie is groot, en kort daarna trekt de drukte van alledag alles weer mee.

Een koers die alleen inspireert, sijpelt niet door. Volhoudbaarheid betekent dat een ambitie verschuift van iets wat je áf en toe doet, naar iets wat je manier van werken wórdt. Dat het terugkomt in de keuzes die je maakt bij een nieuw project, in een gesprek met een aannemer, in de afweging die je ’s ochtends aan je bureau maakt. Niet als extra taak erbij, maar als de lens waardoor je naar je werk kijkt.

Dat gebeurt niet vanzelf. Daar moet je de voorwaarden voor scheppen. En dat is precies wat we bij Woonveste samen aan het bouwen zijn.

Eerst een gedeelde taal

Verandering begint met begrijpen waar je het samen over hebt. Daarom start iedereen met dezelfde basis: een e-learning van The Natural Step, zodat we tijdens de training meteen vanuit een gedeelde taal kunnen werken. Een van de deelnemers mailde na afloop spontaan dat het haar bewust had gemaakt van wat er in de wereld speelt en vooral van wat je zélf in gang kunt zetten, en kunt stoppen. Dat is precies waar het om draait: bewustwording die niet bij de wereld blijft hangen, maar landt bij jezelf.

Op die basis bouwen we voort in een interactieve, verbindende training rond de drie kernwaarden. Het doel is tweeledig: bewustwording vergroten én collega’s concrete handvatten geven. We vertalen de soms grote, abstracte gedachte van The Natural Step naar iets kleins, concreets en herkenbaars. We maken een impactanalyse: waar zit mijn invloed, en wat doe ik eigenlijk al vanuit lef, verbinding en duurzaamheid? We werken met praktische kompassen en een afwegingskader. En we eindigen heel concreet: wat ga ik morgen anders doen?

We organiseren het bewust in kleine, gemengde groepen. Collega’s van verschillende afdelingen en functies door elkaar, want juist daar ontstaat kruisbestuiving.

Iemand die de draad vasthoudt

Energie alleen verwatert. Daarom is er een koersteam, dat met veel creativiteit en plezier de kernwaarden tot leven bracht. Die creatieve kracht is nodig. En er komt iets bij: mensen die helpen met borgen, communicatie, leren en structuur.

Zo verschuift de beweging langzaam van inspireren, via activeren, naar verankeren. Van bewustwording en plezier, naar toepassen in je eigen werk, naar borgen in waar het er echt toe doet: in communicatie, in HR, in de onboarding van nieuwe collega’s, en uiteindelijk in de plannen en besluiten zelf. Want pas als een koers terugkomt in je besluitvorming, is het écht onderdeel geworden van hoe je werkt.

Waarom integraal de koers sterker maakt

Je zou kunnen denken: dit gaat over duurzaamheid. Maar dat is het mooie, het gaat over veel meer. Door duurzaamheid niet als los thema te behandelen maar als bril, zie je ineens scherper wat er nóg meer toe doet voor de organisatie. Betaalbaarheid, leefbaarheid, de kwaliteit van het werk, de verbinding tussen mensen. Het komt samen.

Dat is ook waarom we geloven in deze integrale aanpak. Het maakt een koersplan sterker. Door met backcasting te beginnen bij de toekomst die je echt wílt en die je nodig hébt. En van daaruit terug te redeneren naar vandaag, maak je keuzes die je toekomstige speelruimte vergroten in plaats van verkleinen. Precies zoals Woonveste rond 2000 al deed.

Hoe zit dat bij jou?

Geerpark begon met een paar mensen die verder durfden te kijken dan de opgave van dat moment. Het nieuwe koersplan bouwt op diezelfde manier van kijken voort, en deze keer met de bedoeling dat het niet bij één wijk of één plan blijft, maar doorsijpelt naar alles wat Woonveste doet.

Misschien herken je het. Een mooi plan dat nog moet gaan leven. Een ambitie die nog te vaak een poster aan de muur is. De vraag hoe je voorbij het inspireren komt.

Hoe zit dat bij jou? Wat zou er gebeuren als je niet langer in losse thema’s keek, maar naar het geheel, en dat geheel een vaste plek gaf in je dagelijks werk?

Daar denken we graag over mee. Eens sparren over een integralere aanpak? Je weet ons te vinden.

Het bericht Een koers die blijft leven verscheen eerst op The Natural Step.

Door vanaf dit toekomstbeeld terug te kijken, worden keuzes in het heden ineens helder: wat moeten we stoppen, versnellen of anders organiseren?

Zo pakken we vandaag de risico’s aan die het World Economic Forum schetst. Niet vanuit angst, maar vanuit richting.

Wat als..
we een economie hebben die welzijn centraal stelt, binnen de grenzen van de aarde.
Gesloten grondstofkringlopen. Energie uit hernieuwbare bronnen. Gezonde ecosystemen. Levendige buurten. Bestaanszekerheid en vertrouwen in instituties.

Met backcasting zet je je verbeeldingskracht in
Stel je 2035 voor…
Een wereld waarin onze economie draait om het laten groeien van welzijn, op een leefbare en gezonde planeet.

Een economie die zorgt voor bestaanszekerheid, leefbare lonen en betekenisvol werk. Waar bedrijven meervoudige waarde creëren en samenwerken vanuit lokale wortels en mondiale verbindingen. Waar grondstoffen in gesloten kringlopen blijven en we maken wat we nodig hebben, niet eindeloos meer.

Alles draait op hernieuwbare energie. Schone lucht, water en bodem zorgen voor gezond voedsel en gezonde mensen. Steden en dorpen bestaan uit levendige buurten waar verschillen er mogen zijn en mensen zich verbonden voelen.

De natuur vormt opnieuw de basis van onze samenleving. Ecosystemen zijn veerkrachtig en kritische kantelpunten voor klimaat en biodiversiteit hebben we weten te voorkomen.

Dit is geen utopie.
Dit is backcasting in actie.

Want veel wat hiervoor nodig is, bestaat al.
Vaak nog kleinschalig, lokaal, experimenteel en in de onderstroom.

Als we ons vanaf nu, met alle spelers in onze economie, écht richten op deze toekomst, verkleinen we de risico’s die het World Economic Forum schetst. En maken we de wereld tegelijkertijd een beetje mooier.

Laten we gaan voor een positieve self-fullfilling prophecy, zet je verbeeldingskracht in en werk aan een positieve toekomt waarin we de risico’s gaan tackelen.

Welke voorbeelden van deze toekomst zie jij nu al ontstaan?

Het bericht Wat als we beginnen bij de toekomst die we wél willen? verscheen eerst op The Natural Step.

De dagen na die sneeuwdag bleef het bij me hangen.
Niet als een mooie anekdote, maar als een vraag die bleef kloppen:
wat doen we eigenlijk, elk jaar weer in januari?

In organisaties zie ik hetzelfde patroon als in mezelf.
Alsof er een onzichtbaar startschot klinkt: plannen op tafel, doelen aangescherpt, energie omhoog. Alsof stilstand gelijkstaat aan achteruitgaan.

Maar de natuur doet iets anders.

Die trekt zich niets aan van onze agenda’s. Ze vertraagt waar wij versnellen. Ze rust waar wij duwen. En misschien is dat precies waarom ze zo’n krachtige leermeester is.

Deze winter werd dat voor mij extra zichtbaar. Toen de sneeuw alles even tot stilstand bracht, ontstond er ruimte. Om naar buiten te gaan. Te spelen. Te verbinden. Alsof we collectief weer even kind mochten zijn.

Terwijl de buitenwereld alweer vroeg om opstarten en doorpakken, merkte ik: ik ben er nog niet. De energie komt terug, maar ze is nog ondergronds.

Bij The Natural Step Nederland werken we vanuit het besef dat systemen zich niet laten dwingen. Duurzame verandering ontstaat niet door harder trekken, maar door begrijpen waar je staat, waar je naartoe wilt en wat er nú nodig is om die beweging mogelijk te maken.

Januari is daarin een onderschatte maand.
Niet omdat er niets kan, maar omdat er iets anders kan dan we gewend zijn.

De natuur is in januari in winterslaap. Boven de grond lijkt alles stil, maar ondergronds gebeurt van alles. Zaden ontkiemen. Sapstromen komen langzaam op gang. Het leven bereidt zich voor. Zonder haast, zonder zichtbaarheid.

Wat als we dat ritme serieus nemen? Vertragen in organisaties vraagt een ander ritme.

Wat als januari geen actiemaand is, maar een afstemmingsmaand?
Een tussenruimte, waarin je niet meteen nieuwe initiatieven lanceert, maar samen stilstaat bij waar je bent en waar je vandaan komt.

Een periode om te verkennen:
Wat hebben we eigenlijk in gang gezet?
Wat vraagt nog aandacht en wat misschien juist rust?
Waar mag energie en focus nu naartoe gaan?
En wat is er ondergronds al in beweging, zonder dat het meteen zichtbaar hoeft te worden?

Vertragen vraagt vertrouwen. In mensen. In processen. In het idee dat niet alles maakbaar is. En dat dat oké is.

Ik zie keer op keer: juist dan ontstaat ruimte voor betere keuzes. Voor strategie die klopt met de realiteit. Voor ambities die niet alleen goed klinken, maar ook gedragen worden.

Door te vertragen, blijft de energie beter stromen. Want veel duurzaamheidsambassadeurs verliezen na verloop van tijd hun energie. Dat is niet vreemd. Verduurzamen betekent vaak tegen de stroom in werken. En dat kost energie.

Juist daarom is vertragen geen luxe, maar een voorwaarde.
Voor draagvlak. Voor volhouden. Voor verandering die echt landt.

Duurzame verandering laat zich niet forceren. Ze vraagt om afstemmen.
En daarvoor is het nodig om uit te zoomen en te reflecteren.

Voor dit jaar neem ik deze vraag mee en ik geef haar graag door:

Wat is er in onze organisatie al aan het ontkiemen, en wat gebeurt er als we de tijd en ruimte nemen om dat te laten groeien, zonder zelf meteen in actie te komen?

Dat is geen oproep tot stilstand.
Het is een uitnodiging tot volwassen transitie.
Eén die meebeweegt met seizoenen, met mensen, met wat er werkelijk speelt.

En misschien voelt dat, juist nu, verrassend hoopvol.

Nieuwsgierig wat dit kan betekenen voor jouw team of organisatie? We gaan daar graag over in gesprek.

Het bericht Vertragen in organisaties: wat we van de winter kunnen leren over duurzame verandering. verscheen eerst op The Natural Step.