De toenemende aandacht voor duurzaamheid bij opdrachtgevers vormde niet het eindpunt van het gesprek, maar juist het begin. Naast het beantwoorden van de vragen van vandaag, begon Hurks zich af te vragen wat er morgen nodig zou zijn. Hoe ziet bouwen eruit als het écht duurzaam is? En welke keuzes moeten we vandaag maken om daar te komen?

Een belangrijk kantelpunt kwam tijdens een bezoek aan de Dutch Design Week. Daar zag het team The Exploded View: een huis waarin biobased materialen, circulariteit en gezond wonen geen toekomstvisie meer waren, maar tastbare realiteit. Plotseling werd duidelijk dat duurzaam bouwen geen verre stip aan de horizon is. Het kan nu.

Backcasting in de praktijk

Terug op kantoor verlegde Hurks de aandacht van wat haalbaar was naar wat wenselijk was. Dat leidde tot één fundamentele vraag:

“Stel je voor dat ons bestaande concept Da Vinci volledig duurzaam zou zijn. Hoe zou dat eruitzien?”

Er lag geen blauwdruk. Er was geen nieuwe wetgeving of klantvraag die hen die richting op stuurde. Het begon met verbeeldingskracht.

Vanuit dat toekomstbeeld redeneerde Hurks terug naar het heden. Deze aanpak, ook wel backcasting genoemd, maakt zichtbaar welke stappen nodig zijn om een gewenste toekomst werkelijkheid te maken. In plaats van beperkingen als vertrekpunt te nemen, begin je bij de wereld die je wilt creëren.

Zo ontstond Da Vinci Green

Een flexibele bibliotheek van biobased, gerecyclede en herbruikbare bouwstenen. Ontworpen voor vandaag, maar passend binnen de duurzame bouwpraktijk van morgen. De aanpak bleek aan te slaan. Inmiddels zijn de eerste woningen gerealiseerd met het concept. Daarnaast won Hurks samen met woningcorporatie Trudo de Brabantse Stijlprijs voor het project Mainelaan, een erkenning voor een ontwikkeling waarin duurzaamheid, architectuur en maatschappelijke meerwaarde samenkomen.

Maar misschien nog belangrijker: Da Vinci Green bracht een nieuw inzicht. Duurzaamheid stopt niet bij het gebouw. De vraag werd daardoor groter. Niet alleen: hoe bouwen we duurzame woningen? Maar ook: hoe dragen we bij aan sterke, gezonde en toekomstbestendige buurten?

“We hopen dat er nog veel Da Vinci Green woningen worden gebouwd” – Yolanda van der Zanden Trudo

De volgende bold step: Buurtbouwers

Terwijl Hurks bouwstenen toevoegde voor renovatie en onderhoud, groeide het besef dat juist daar de volgende kans lag. Wie zich bezighoudt met renovatie en onderhoud werkt niet alleen aan gebouwen. Je komt achter voordeuren, leert bewoners kennen en ziet van dichtbij wat er speelt in een wijk. Je bent aanwezig in het dagelijks leven van mensen. En juist daarin zit de échte kans.

Die vraag markeert een fundamentele verschuiving in hoe Hurks naar haar rol kijkt. Niet langer als een partij die reageert op een bouw- of renovatieopgave, maar als een langetermijnpartner die samen met bewoners, corporaties, gemeenten en andere partijen werkt aan de toekomst van een buurt.

Vanuit die gedachte ontstond BuurtBouwers: de integrale wijkaanpak van Hurks. Hierin komen nieuwbouw, renovatie, onderhoud, verdichting, participatie en data samen in één doorlopende aanpak. Het uitgangspunt is dat een wijk meer is dan een verzameling gebouwen. Het is een ecosysteem waarin sociale, ruimtelijke, ecologische en financiële factoren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. BuurtBouwers is daarom niet alleen een concept, maar vooral een manier van kijken, denken en samenwerken, waarbij de volledige wijk centraal staat en keuzes worden gemaakt die waarde toevoegen voor bewoners, nu én in de toekomst.

Een renovatiemoment wordt daarmee meer dan een technische ingreep. Het wordt een kans om verschillende maatschappelijke opgaven met elkaar te verbinden. Om tegelijkertijd te werken aan duurzaamheid, gezondheid, veiligheid, vergroening, sociale verbinding en leefbaarheid. Wat afzonderlijk kleine stappen lijken, kunnen als onderdeel van één integrale aanpak grote impact hebben op de kwaliteit van leven in een wijk.

De keuzes die vandaag in een wijk worden gemaakt, werken vaak tientallen jaren door. En een wijk is meer dan een verzameling woningen. Het is een samenhangend systeem van mensen, gebouwen, groen, mobiliteit en sociale verbinding.

Integraal als de enige logische weg

Wie duurzaamheid serieus neemt, kan die onderdelen niet los van elkaar bekijken.

Voor Hurks werd steeds duidelijker dat duurzame impact niet ontstaat door één gebouw te verduurzamen, maar door het geheel te versterken. Daarom doet het bedrijf drie dingen anders.

Allereerst schuift het eerder aan tafel. Niet wachten tot plannen zijn uitgewerkt, maar al in de initiatief- en planfase het gesprek voeren met woningcorporaties, gemeenten, maatschappelijke organisaties én bewoners. Juist aan het begin worden immers de keuzes gemaakt die de grootste invloed hebben op de toekomst van een wijk.

Daarnaast kijkt Hurks verder dan het gebouw. Waar Da Vinci Green zich richt op materialen, energie en groen, voegt BuurtBouwers een vierde dimensie toe: kwaliteit van leven. Daarmee verschuift de focus van duurzame gebouwen naar duurzame leefomgevingen, in lijn met onder andere de ambities van het Duurzaamheidspact Eindhoven.

Tot slot blijft Hurks aanwezig na oplevering. Duurzame verandering vraagt continuïteit. Door actief betrokken te blijven ontstaan op natuurlijke momenten – zoals onderhoud, renovatie of verduurzaming – nieuwe kansen om samen met bewoners en partners verder te bouwen aan de wijk.

Het kompas: The Natural Step

Zo’n ambitieuze koers uitzetten lukt alleen als je weet waar je naartoe wilt. En als iedereen dezelfde richting op kijkt. Want een integrale aanpak vraagt om meer dan goede intenties. Het vraagt om een gedeeld begrip van wat duurzaamheid eigenlijk betekent.

In Eindhoven kreeg dat vorm in een groeiende samenwerking tussen woningcorporaties, gemeenten en andere partners. Wat begon met gezamenlijke strategische afspraken groeide uit tot het Duurzaamheidspact Eindhoven, waarin energie, materialen, de natuurlijke stad en kwaliteit van leven centraal staan.

The Natural Step heeft veel van deze organisaties – individueel én collectief – begeleid in het ontwikkelen van die gezamenlijke koers. Niet als verplicht framework, maar als een gemeenschappelijke taal. Een manier om voorbij losse maatregelen te kijken en samen te bepalen wat daadwerkelijk bijdraagt aan een duurzame toekomst.

Doordat steeds meer organisaties vanuit dezelfde principes zijn gaan werken, ontstond een vruchtbare voedingsbodem voor verandering. Een gedeeld vertrekpunt waarop nieuwe initiatieven kunnen voortbouwen en elkaar kunnen versterken.

Ook voor Hurks bleek die gedeelde taal van grote waarde. De principes van The Natural Step hielpen om scherpe keuzes te maken, een helder toekomstbeeld te ontwikkelen en vanuit dat perspectief terug te redeneren naar de acties van vandaag.

Maar misschien nog belangrijker: het maakte het gesprek met corporaties, gemeenten en andere partners eenvoudiger. Minder discussie over definities. Meer focus op de vraag die er echt toe doet: Welke toekomst willen we samen creëren, en welke stappen zetten we vandaag om daar te komen?

Wat andere duurzaamheidsmanagers hiervan kunnen leren

Zet verbeeldingskracht en backcasting in.

Het verhaal van Hurks is geen verhaal over één groot masterplan dat van de ene op de andere dag werkelijkheid werd. Het begon met één vraag, stel je voor…

• dat duurzaam bouwen de norm is.
• dat je niet alleen woningen oplevert, maar ook bijdraagt aan toekomstbestendige buurten.
• dat je niet reageert op verandering, maar haar helpt vormgeven.

Daarin schuilt misschien wel de belangrijkste les. Verbeeldingskracht is geen zachte vaardigheid, maar een strategisch instrument. Door vanuit een gewenste toekomst terug te redeneren, ontstaat ruimte om los te komen van de dagelijkse waan van haalbaarheid, urgentie en bestaande beperkingen.

Integraal denken begint veel eerder dan vaak wordt gedacht.

Niet bij het ontwerp of de uitvoering, maar bij het gesprek. De vraag is niet alleen wat er gebouwd moet worden, maar welke toekomst een wijk nodig heeft en wie daarvoor samen verantwoordelijkheid neemt. Het verhaal van Hurks laat ook zien dat de impact van een organisatie vaak groter is dan haar formele opdracht. Juist de positie die je al hebt, kan een hefboom zijn voor bredere maatschappelijke waarde.

Het eindigt niet bij oplevering.

En misschien is de belangrijkste les wel dat duurzame impact niet eindigt bij oplevering. Werkelijke verandering ontstaat door langdurig aanwezig te blijven, relaties op te bouwen en kansen te benutten wanneer ze zich voordoen. Met BuurtBouwers laat Hurks zien hoe je dat kunt organiseren.

Het bericht Van Da Vinci Green naar Buurtbouwers verscheen eerst op The Natural Step.

Het bericht Verduurzaming van particuliere woningen: pionieren aan de keukentafel verscheen eerst op The Natural Step.

The Natural Step als fundament voor duurzame samenwerking

Voorbeelden zijn er genoeg, maar één ecosysteem wil ik graag wat meer toelichten. Een systeem waarin gemeente, corporaties en bouwers al bijna 14 jaar op congruente en consequente manier samenwerken om gezamenlijk een grote regio te verduurzamen. Ik heb het over Metropool Regio Eindhoven. In deze duurzame samenwerking in Metropool Regio Eindhoven komt alles samen: economie, ecologie en lange termijnwaarde.

Metropool Regio Eindhoven als ecosysteem

Een regio die groot is geworden dankzij multinational Philips en die nu een tweede immense golf van grootstedelijke ontwikkeling ervaart, dankzij ASML. Deze zeer interessante ontwikkeling, uniek in haar soort, kan alleen slagen op een duurzame manier, waarbij kwaliteit van leven voor al het leven op aarde wordt erkend en gewerkt wordt aan een gezond en herstellend ecosysteem. Zonder aandacht voor ecologie immers geen bestaansrecht voor economie.

Het Duurzaamheidspact en strategische afspraken

Dit bewustzijn lijkt bij iedere partner van het in 2018 opgerichte Duurzaamheidspact te bestaan. Dat pact heeft als basis de strategische afspraken die zes jaar eerder tussen alle corporaties en de gemeente Eindhoven zijn opgesteld, op basis van dezelfde spelregels. Anno 2026 zijn deze afspraken en de manier van samenwerken nog steeds leidend binnen het pact, met zichtbare resultaten op thema’s als energie (besparing én opwekking), natuurlijke stad, kwaliteit van leven en materialen.

Tientallen organisaties die op de een of andere manier verbonden zijn, in eerste of tweede graad, zijn ook intern aan de slag gegaan met deze manier van werken. Zo worden strategische doelen gedefinieerd en krijgt verduurzaming concreet vorm binnen de eigen bedrijfsvoering. Op die manier is een unieke humuslaag ontstaan, waarin elk duurzaam initiatief gezaaid kan worden en vervolgens veel voeding krijgt om te groeien.

Van humuslaag naar biobased materialentransitie

Het is dan ook geen verrassing dat de biobased materialentransitie in deze regio is gestart en inmiddels als voorbeeld dient voor heel Nederland. De dertien corporaties in de regio hebben drie jaar geleden een commitmentverklaring getekend om ervoor te zorgen dat zij binnen circa vijf jaar, zowel in nieuwbouw als in bestaande bouw, uitsluitend gebruikmaken van materialen die lokaal geteeld kunnen worden.

Van Land naar Pand, geteeld door boeren in (of nabij) Metropool Regio Eindhoven. Dankzij de opgebouwde humuslaag kon die commitmentverklaring er redelijk eenvoudig en vooral heel snel komen. Kort daarna volgden vergelijkbare convenanten van de bij Metropool Regio Eindhoven aangesloten gemeenten, evenals commitmentverklaringen van bouwers en ontwikkelaars uit hetzelfde gebied.

Iedereen zag en ziet de noodzaak om deze stap te maken en daarmee comfort te bieden aan de boeren in de regio om ook daadwerkelijk te gaan telen voor deze nieuwe markt.

Waarom deze aanpak werkt – en schaalbaar is

The Natural Step heeft veel van de organisaties in deze humuslaag begeleid. Individueel of collectief. Nog steeds is het de voertaal van het Duurzaamheidspact in Eindhoven. Het is relatief klein begonnen, maar omdat steeds meer partijen de logica in hebben gezien van de taal en methodiek, is het steeds meer een humuslaag geworden. Een humuslaag die je elke organisatie en elke regio gunt richting een herstellende en gezonde samenleving.

Wie deze manier van denken en werken verder wil verkennen, kan dit ook doen via lezingen en sessies waarin we deze praktijkervaring graag delen.

Het bericht De humuslaag van Metropool Regio Eindhoven verscheen eerst op The Natural Step.