Dat was de vraag die Hurks zichzelf stelde. Vanuit woningcorporaties en gemeenten kwamen steeds vaker vragen over duurzaamheid. Het bedrijf kon daarop blijven reageren – project voor project, eis voor eis. Maar steeds vaker ontstond het besef dat naast de uitdaging van vandaag,  ook richting moest worden gegeven aan de toekomst.

De toenemende aandacht voor duurzaamheid bij opdrachtgevers vormde niet het eindpunt van het gesprek, maar juist het begin. Naast het beantwoorden van de vragen van vandaag, begon Hurks zich af te vragen wat er morgen nodig zou zijn. Hoe ziet bouwen eruit als het écht duurzaam is? En welke keuzes moeten we vandaag maken om daar te komen?

Een belangrijk kantelpunt kwam tijdens een bezoek aan de Dutch Design Week. Daar zag het team The Exploded View: een huis waarin biobased materialen, circulariteit en gezond wonen geen toekomstvisie meer waren, maar tastbare realiteit. Plotseling werd duidelijk dat duurzaam bouwen geen verre stip aan de horizon is. Het kan nu.

Backcasting in de praktijk

Terug op kantoor verlegde Hurks de aandacht van wat haalbaar was naar wat wenselijk was. Dat leidde tot één fundamentele vraag:

“Stel je voor dat ons bestaande concept Da Vinci volledig duurzaam zou zijn. Hoe zou dat eruitzien?”

Er lag geen blauwdruk. Er was geen nieuwe wetgeving of klantvraag die hen die richting op stuurde. Het begon met verbeeldingskracht.

Vanuit dat toekomstbeeld redeneerde Hurks terug naar het heden. Deze aanpak, ook wel backcasting genoemd, maakt zichtbaar welke stappen nodig zijn om een gewenste toekomst werkelijkheid te maken. In plaats van beperkingen als vertrekpunt te nemen, begin je bij de wereld die je wilt creëren.

Zo ontstond Da Vinci Green:
Een flexibele bibliotheek van biobased, gerecyclede en herbruikbare bouwstenen. Ontworpen voor vandaag, maar passend binnen de duurzame bouwpraktijk van morgen.

De aanpak bleek aan te slaan. Inmiddels zijn de eerste woningen gerealiseerd met het concept. Daarnaast won Hurks samen met woningcorporatie Trudo de Brabantse Stijlprijs voor het project Mainelaan, een erkenning voor een ontwikkeling waarin duurzaamheid, architectuur en maatschappelijke meerwaarde samenkomen.

Maar misschien nog belangrijker: Da Vinci Green bracht een nieuw inzicht. Duurzaamheid stopt niet bij het gebouw. De vraag werd daardoor groter. Niet alleen: hoe bouwen we duurzame woningen? Maar ook: hoe dragen we bij aan sterke, gezonde en toekomstbestendige buurten?

“We hopen dat er nog veel Da Vinci Green woningen worden gebouwd” – Yolanda van der Zanden Trudo

De volgende bold step: Buurtbouwers

Terwijl Hurks bouwstenen toevoegde voor renovatie en onderhoud, groeide het besef dat juist daar de volgende kans lag. Wie zich bezighoudt met renovatie en onderhoud werkt niet alleen aan gebouwen. Je komt achter voordeuren, leert bewoners kennen en ziet van dichtbij wat er speelt in een wijk. Je bent aanwezig in het dagelijks leven van mensen. En juist daarin zit de échte kans..

“De vraag is niet alleen wat en hoe we bouwen. De echte vraag is: welke toekomst willen we creëren in deze wijk, en hoe zorgen we dat we daar al vroeg samen het gesprek over voeren?” – Ellen van Genechten Hurks

Die vraag markeert een fundamentele verschuiving in hoe Hurks naar haar rol kijkt. Niet langer als een partij die reageert op een bouw- of renovatieopgave, maar als een langetermijnpartner die samen met bewoners, corporaties, gemeenten en andere partijen werkt aan de toekomst van een buurt.

Vanuit die gedachte ontstond BuurtBouwers: de integrale wijkaanpak van Hurks. Hierin komen nieuwbouw, renovatie, onderhoud, verdichting, participatie en data samen in één doorlopende aanpak. Het uitgangspunt is dat een wijk meer is dan een verzameling gebouwen. Het is een ecosysteem waarin sociale, ruimtelijke, ecologische en financiële factoren onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. BuurtBouwers is daarom niet alleen een concept, maar vooral een manier van kijken, denken en samenwerken, waarbij de volledige wijk centraal staat en keuzes worden gemaakt die waarde toevoegen voor bewoners, nu én in de toekomst.

Een renovatiemoment wordt daarmee meer dan een technische ingreep. Het wordt een kans om verschillende maatschappelijke opgaven met elkaar te verbinden. Om tegelijkertijd te werken aan duurzaamheid, gezondheid, veiligheid, vergroening, sociale verbinding en leefbaarheid.

Wat afzonderlijk kleine stappen lijken, kunnen als onderdeel van één integrale aanpak grote impact hebben op de kwaliteit van leven in een wijk.

De keuzes die vandaag in een wijk worden gemaakt, werken vaak tientallen jaren door. En een wijk is meer dan een verzameling woningen. Het is een samenhangend systeem van mensen, gebouwen, groen, mobiliteit en sociale verbinding.

Integraal als de enige logische weg

Wie duurzaamheid serieus neemt, kan die onderdelen niet los van elkaar bekijken.

Voor Hurks werd steeds duidelijker dat duurzame impact niet ontstaat door één gebouw te verduurzamen, maar door het geheel te versterken. Daarom doet het bedrijf drie dingen anders.

Allereerst schuift het eerder aan tafel. Niet wachten tot plannen zijn uitgewerkt, maar al in de initiatief- en planfase het gesprek voeren met woningcorporaties, gemeenten, maatschappelijke organisaties én bewoners. Juist aan het begin worden immers de keuzes gemaakt die de grootste invloed hebben op de toekomst van een wijk.

Daarnaast kijkt Hurks verder dan het gebouw. Waar Da Vinci Green zich richt op materialen, energie en groen, voegt BuurtBouwers een vierde dimensie toe: kwaliteit van leven. Daarmee verschuift de focus van duurzame gebouwen naar duurzame leefomgevingen, in lijn met onder andere de ambities van het Duurzaamheidspact Eindhoven.

Tot slot blijft Hurks aanwezig na oplevering. Duurzame verandering vraagt continuïteit. Door actief betrokken te blijven ontstaan op natuurlijke momenten – zoals onderhoud, renovatie of verduurzaming – nieuwe kansen om samen met bewoners en partners verder te bouwen aan de wijk.

Het kompas: The Natural Step

Zo’n ambitieuze koers uitzetten lukt alleen als je weet waar je naartoe wilt. En als iedereen dezelfde richting op kijkt. Want een integrale aanpak vraagt om meer dan goede intenties. Het vraagt om een gedeeld begrip van wat duurzaamheid eigenlijk betekent.

In Eindhoven kreeg dat vorm in een groeiende samenwerking tussen woningcorporaties, gemeenten en andere partners. Wat begon met gezamenlijke strategische afspraken groeide uit tot het Duurzaamheidspact Eindhoven, waarin energie, materialen, de natuurlijke stad en kwaliteit van leven centraal staan.

The Natural Step heeft veel van deze organisaties – individueel én collectief – begeleid in het ontwikkelen van die gezamenlijke koers. Niet als verplicht framework, maar als een gemeenschappelijke taal. Een manier om voorbij losse maatregelen te kijken en samen te bepalen wat daadwerkelijk bijdraagt aan een duurzame toekomst.

Doordat steeds meer organisaties vanuit dezelfde principes zijn gaan werken, ontstond een vruchtbare voedingsbodem voor verandering. Een gedeeld vertrekpunt waarop nieuwe initiatieven kunnen voortbouwen en elkaar kunnen versterken.

Ook voor Hurks bleek die gedeelde taal van grote waarde. De principes van The Natural Step hielpen om scherpe keuzes te maken, een helder toekomstbeeld te ontwikkelen en vanuit dat perspectief terug te redeneren naar de acties van vandaag.

Maar misschien nog belangrijker: het maakte het gesprek met corporaties, gemeenten en andere partners eenvoudiger. Minder discussie over definities. Meer focus op de vraag die er echt toe doet:

Welke toekomst willen we samen creëren, en welke stappen zetten we vandaag om daar te komen?

Wat andere duurzaamheidsmanagers hiervan kunnen leren

Zet verbeeldingskracht en backcasting in
Het verhaal van Hurks is geen verhaal over één groot masterplan dat van de ene op de andere dag werkelijkheid werd. Het begon met één vraag:

Stel je voor dat…

Stel je voor dat duurzaam bouwen de norm is.

Stel je voor dat je niet alleen woningen oplevert, maar ook bijdraagt aan toekomstbestendige buurten.

Stel je voor dat je niet reageert op verandering, maar haar helpt vormgeven.

Daarin schuilt misschien wel de belangrijkste les. Verbeeldingskracht is geen zachte vaardigheid, maar een strategisch instrument. Door vanuit een gewenste toekomst terug te redeneren, ontstaat ruimte om los te komen van de dagelijkse waan van haalbaarheid, urgentie en bestaande beperkingen.

Integraal denken begint veel eerder dan vaak wordt gedacht.
Niet bij het ontwerp of de uitvoering, maar bij het gesprek. De vraag is niet alleen wat er gebouwd moet worden, maar welke toekomst een wijk nodig heeft en wie daarvoor samen verantwoordelijkheid neemt.

Het verhaal van Hurks laat ook zien dat de impact van een organisatie vaak groter is dan haar formele opdracht. Juist de positie die je al hebt, kan een hefboom zijn voor bredere maatschappelijke waarde.

Het eindigt niet bij oplevering
En misschien is de belangrijkste les wel dat duurzame impact niet eindigt bij oplevering. Werkelijke verandering ontstaat door langdurig aanwezig te blijven, relaties op te bouwen en kansen te benutten wanneer ze zich voordoen.

Met BuurtBouwers laat Hurks zien hoe je dat kunt organiseren.

Het is een ABCD’tje: van ambitie naar doen.

Iedere transitie begint met dezelfde vraag: Stel je voor dat…
En vervolgens met de bereidheid om die toekomst stap voor stap werkelijkheid te maken!

Het bericht Van Da Vinci Green naar Buurtbouwers verscheen eerst op The Natural Step.

Dat ze blijven voelen dat morgen maakbaar is. Dat hun handelen ertoe doet. Dat zij invloed hebben op wat komt. Dat is misschien wel de diepste vorm van leiderschap: zorgen dat anderen blijven geloven in een mooie toekomst.

Want elke verandering begint daar. Alles wat we nu om ons heen zien, van smartphones tot duurzame steden, begon ooit als een droom in iemands hoofd. Het start met verlangen: iemand die zich durfde voorstellen hoe de wereld anders kan zijn. Dromen zijn geen luxe of ontsnapping aan de realiteit; ze vormen de basis van iedere beweging vooruit.

Die verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij docenten. Ook leiders in organisaties dragen haar. In organisaties zit enorm veel potentieel: mensen met energie, talent en betrokkenheid. Maar potentieel komt niet vanzelf tot bloei. Het vraagt om leiders die energie geven, die richting bieden, die durven zeggen: ik geloof in wat we doen en ik geloof in de toekomst die we samen bouwen.

En dat begint dichterbij dan we vaak denken. Leiderschap vraagt allereerst dat je jezelf blijft overtuigen. Vooral in een wereld van groeiende polarisatie en cynisme. Je zult actief op zoek moeten naar voorbeelden waar het al wel lukt. Waar organisaties wél verduurzamen, wél menselijker worden, wél succesvol zijn binnen planetaire grenzen. Niet om jezelf gerust te stellen, maar om je eigen geloof te voeden. Deze voorbeelden zijn als brandstof. Ze maken zichtbaar dat verandering geen abstract ideaal is, maar iets dat hier en nu gebeurt.

Het is altijd verbeelding
Tegelijk leven we in een tijd waarin doemdenken vaak wordt verward met realisme. Alsof het somberste scenario automatisch het meest waarheidsgetrouw is. Maar dat is een misvatting. Zowel doemscenario’s als dromen zijn verbeeldingen van een toekomst die er nog niet is. Het verschil zit niet in realiteitszin, maar in effect. Doemdenken put uit, verlamt en maakt bang. Verbeelden wat mogelijk is, geeft energie, handelingsperspectief en moed.

Voedt jezelf met positiviteit
Woorden creëren werelden. De verhalen die we elkaar en onszelf vertellen, bepalen wat we zien en wat we durven doen. Persoonlijk leiderschap gaat daarom over bewust kiezen waarmee je jezelf voedt. Over informatie, verhalen en voorbeelden die je sterker maken. En van daaruit anderen meenemen.

Leiderschap is het vasthouden van richting, juist als het ingewikkeld is. Het is ruimte maken voor verlangen, voor verbeelding, voor toekomstzin. Zodat mensen blijven voelen: dit kan anders. En wat ik doe, doet ertoe. Ik doe ertoe!

Wil je weten hoe wij je kunnen helpen om dit verlangen te koesteren of hoe je richting kan geven in een tijd van toenemende polarisatie? Bel gerust even.

Het bericht Leiderschap begint bij verlangen en geloof in de toekomst verscheen eerst op The Natural Step.

Bij The Natural Step helpen we al jarenlang organisaties en gemeenschappen richting te geven aan duurzaamheid, met behulp van vier systeemvoorwaarden: geen systematische toename van stoffen uit de aardkorst, geen toename van door de mens gemaakte stoffen, geen systematische aantasting van de natuur, en mensen niet belemmeren om in hun fundamentele behoeften te voorzien. Deze vier spelregels vormen het fundament van onze duurzame transitieaanpak.

Soms verschijnt er een boek dat niet alleen naadloos aansluit bij deze principes, maar ze ook weet te verbinden aan toekomstvisie die echt anders is: één waarin we ontsnappen uit het eeuwige economische groeimodel én regeneratie mogelijk maken. Stellar: a world beyond limits and how to get there van Tony Seba en James Arbib is zo’n boek. Het schetst een unieke wereld binnen de grenzen van onze planeet: een wereld van overvloed, van herstel én van mentale ruimte. In een tijd waarin velen zich overweldigd voelen door de chaos van de transitie waar we in zitten, biedt dit boek een helder, hoopvol perspectief.

Van extractie naar overvloed

Seba en Arbib beschrijven de grondoorzaak van veel mondiale uitdagingen zoals ongelijkheid, conflicten, economische instabiliteit en ecologische uitputting: een wereldwijd extractief systeem. Dit is gedreven door een lineaire economie, gebaseerd op schaarste en concurrentie, die een constante stroom vereist van schaarse grondstoffen, land en arbeid – met vervuiling, uitputting en sociale druk als onvermijdelijke bijproducten.

Veel oplossingen van vandaag blijven hangen in symptoombestrijding, wat de auteurs treffend aanduiden als pleisters of erger nog Chimeras: hybride systemen die nieuwe technologieën inpassen in verouderde, disfunctionele structuren. Het gevolg: gemiste kansen en verspild potentieel.

Daartegenover introduceren zij het concept van stellaire technologieën: technologieën die overvloedige outputs leveren zonder uitputtende inputs of toxische bijproducten. Denk aan een Stellar energie systeem op basis van zonne- en windenergie, batterijen of kunstmatige intelligentie en arbeid of Stellar voedselproductie met precisiefermentatie. Deze technologieën ontwikkelen zich niet lineair maar exponentieel: zodra ze een zogenoemd ontbrandingspunt bereiken, worden ze sneller, goedkoper en krachtiger dan wat eraan voorafging. Het begint bij het creëren van een wereld die draait op natuurlijke energie, zonne-energie in overvloed, om vervolgens de stellaire technologieën te omarmen die oneindig opschaalbaar zijn op een eindige planeet, zoals precisiefermentatie, artificiële arbeid en circulaire productie.

Ook in Nederland zien we deze beweging al:

• De rvo-monitoring van zonne-energie laat de gestage groei van hernieuwbare opwekking zien.
• Those vegan cowboys werken aan dierloos geproduceerde kaas via micro-organismen: hun stalen koe.
• De nl ai coalitie onderzoekt hoe artificiële intelligentie op verantwoordelijke wijze kan bijdragen aan arbeid, zorg en efficiëntie.

De kracht van stralen

De kern van het boek draait om het concept radiance (straling): systemen die niet alleen duurzaam, maar overvloedig zijn. Zelfvoorzienend, regeneratief en in staat om andere systemen te versterken. Daarmee komen oplossingen binnen bereik die nu vaak nog als onrealistisch worden gezien: grootschalige co₂-verwijdering, toegang tot schoon water voor iedereen, herstel van biodiversiteit, en zelfs sociale innovaties zoals een universeel basisinkomen.

Ook hier levert Nederland al waardevolle bijdragen:

• Het porthos-project werkt aan grootschalige co₂-afvang en -opslag in de noordzee.
• TU/D maakt milieuvriendelijk drinkwater, zouten en chemicaliën uit zeewater op Lampedussa.
• Ark rewilding nederland zet zich in voor grootschalig herstel van biodiversiteit.
• Experimenten met een basisinkomen in Nederland laten zien dat sociaal-maatschappelijke oplossingen voor ongelijkheid serieus worden verkend.

Wat mij persoonlijk raakt, is dat deze visie geen toekomstfantasie is, maar een mogelijke wereld op basis van ontwikkelingen die nu al plaatsvinden. We staan niet aan het begin: we zitten er middenin.

Van theorie naar transitie

Stellar slaat een brug tussen richting en versnelling. Onze vier systeemvoorwaarden geven helderheid over waar we naartoe moeten: in Stellar laten Seba en Arbib zien hoe we daar kunnen komen. Het stopt de lineaire, extractieve x-stroom en bouwt aan een regeneratief model: waarin overvloed mogelijk wordt binnen de grenzen van onze planeet.

Het boek blinkt uit in systeemdenken. Het nodigt uit tot het zien van samenhang tussen technologie, cultuur, economie en ecologie. En het moedigt ons aan om in overvloed te denken: niet als wensdroom, maar als realistisch en strategisch perspectief. Tot slot geeft het boek je een set aan principes mee voor onderweg.

Op weg naar een toekomst van overvloed

Het is tijd om het narratief van schaarste los te laten. Niet door de grenzen van de planeet te negeren, maar juist door ze te respecteren op een manier die ruimte creëert: voor herstel, voor gedeelde gezondheid, voor welvaart die niemand buitensluit.

Ik hoop dat mijn korte beschrijving je inspireert om Stellar te gaan lezen. Ik beveel het in ieder geval van harte aan, aan iedereen die werkt aan systeemverandering. Het voedt het denken, scherpt je verbeelding en misschien wel het belangrijkste, geeft weer moed.

Zoals Robert Gibbins schrijft: “a masterpiece. A profoundly important and frame-changing book. Truly original. It reveals the shallowness of our current understanding of humanity.”

Iedere verandering begint bij verlangen. Bij geloof in dat het anders moet en beter kan. Dit boek schetst zo’n beeld.

Mag het je uitdagen om te geloven in een toekomst die mooier is dan vandaag.

Het bericht Een stellar wereld: hoopvol perspectief op een regeneratieve toekomst verscheen eerst op The Natural Step.